Investing.com – Resmi Gazete’nin mükerrer sayısında yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı doğrultusunda, akaryakıt ürünlerindeki fiyat artışlarının Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) tutarlarından karşılanmasını sağlayan eşel mobil sisteminin üç aylık bir süreç içinde kademeli olarak tamamen sonlandırılmasına yönelik kritik bir düzenleme yapıldı.
Resmi Gazete’de yayımlanan yeni kararın detayları
Kamuoyunda akaryakıt fiyatlarındaki ani artışları frenleyen mekanizma olarak bilinen eşel mobil sisteminin kapsamı değiştirildi. Resmi Gazete’nin mükerrer sayısında yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile birlikte, petrol fiyatları ve döviz kuru hareketlerinin pompa fiyatlarına yansıtılma şeklinde yeni bir takvime geçildi. Sistem yapılan bu yasal düzenleme çerçevesinde kademeli olarak üç ay içinde sonlandırılacak.
Alınan karar uyarınca, ÖTV Kanunu’na ekli (I) sayılı listede yer alan benzin, motorin, LPG otogaz ve LPG tüpgaz ile benzeri malların ÖTV tutarlarının tespit edilmesinde uygulanan mevcut oranlar yeniden şekillendirildi. Yurt içi rafineri fiyatlarındaki artış ve azalışların ÖTV ile piyasa fiyatına olan yansımasını belirleyen %75-25’lik mevcut oranlar tamamen yeniden düzenlendi.
Yeni yol haritasına göre, yurt içi rafineri fiyatlarında artış yaşanması durumunda, bu artışın 31 Temmuz’a kadar yüzde 50’si oranında ÖTV tutarlarından indirim yapılacak. Sürecin ikinci aşamasında ise 1 Ağustos’tan 30 Eylül’e kadar olan dönemde bu oran yüzde 25’e düşürülerek indirim yansıtılmaya devam edecek.
Akaryakıtta yasal güncellemelere yeni düzenleme
Yurt içi rafineri fiyatlarında indirim olması durumunda ise sürecin işleyişi tam tersi şekilde kurgulandı. Karara göre, rafineri fiyatlarında oluşacak indirimin tamamı kadar ÖTV tutarlarında artış olacak. Sistemde kademeli olarak azaltılan bu koruma kalkanı, diğer tüm koşullara bakılmaksızın 1 Ekim itibarıyla tamamen yürürlükten kaldırılmış olacak.
Düzenlemenin getirdiği bir diğer önemli yasal değişiklik ise dönemsel üretici fiyat endeksi güncellemelerinde oldu. ÖTV Kanunu uyarınca yapılması gereken yasal Yİ-ÜFE güncellemesinin, ÖTV Kanunu’na ekli (I) sayılı listede yer alan tüm mallar için bu yılın Temmuz-Aralık dönemi için uygulanmaması sağlandı.
Hazine ve Maliye Bakanlığından edinilen bilgilere göre Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) Kanunu uyarınca, akaryakıt ve akaryakıt harici petrol ürünleri ile alkollü içecekler ve tütün mamullerinin ÖTV tutarları normal şartlarda 6 ayda bir Ocak ve Temmuz aylarında TÜİK tarafından ilan edilen yurt içi üretici fiyat endeksine (Yİ-ÜFE) göre güncelleniyor. Söz konusu malların ÖTV oranlarında ve tutarlarında kanunun verdiği yetkiler çerçevesinde günün sosyal, ekonomik ve mali ihtiyaçlarına göre Cumhurbaşkanınca belirlemeler yapılabiliyor.
Küresel gelişmeler ve bütçe dengesi etkileri
Uygulamanın geçmişine yönelik yapılan değerlendirmelerde, 4 Mart 2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile hayata geçirilen eşel mobil sisteminin, geride kalan 4 aylık süreç boyunca dezenflasyonla mücadeleye önemli ve olumlu bir katkı sağladığı tescil edildi. Yeni kararın alınmasında ise dünya genelindeki jeopolitik risklerin zayıflaması etkili oldu.
Özellikle ABD/İsrail-İran savaşının etkilerinin dengelenmeye başladığı, uluslararası petrol fiyatlarının da bu etkiyle birlikte aşağı yönlü bir düşme eğiliminde olduğu dikkate alındı. Bu ekonomik konjonktür altında, eşel mobil sisteminin en geç üç ay içinde kademeli olarak sonlandırılmasının enflasyona olumsuz bir etkisinin olmayacağı öngörüldü. Bu suretle, uygulamanın bütçe dengesi üzerindeki olumsuz etkilerinin de tamamen sonlandırılması hedefleniyor.
Ekonomik bir terim olarak eşel mobil sistemi; akaryakıt fiyatlarındaki dönemsel artışların enflasyonist etkilerini önlemek amacıyla, uluslararası petrol fiyatları ve döviz kuru artışlarına bağlı olarak oluşacak fiyat artışlarının, Özel Tüketim Vergisi’nden karşılanarak akaryakıtın pompa satış fiyatına yansımamasını sağlamaya yönelik bir sistem olarak işliyordu.
Motorin fiyatı artacağı zaman motorindeki ÖTV aynı tutarda indirilmek suretiyle motorinin pompa fiyatı sabit tutuluyordu. Daha sonra motorin fiyatında indirim yapılacak olması durumunda ise öncelikle ÖTV tutarı artırılarak vazgeçilen ÖTV karşılanıyordu. Böylelikle Hazine ve Maliye Bakanlığı, tüketiciyi ve dezenflasyon sürecini artan fiyatlardan koruma altında tutuyordu.
